Zomerklachten

De zomer is een heerlijke tijd om volop van te genieten met je paard. Helaas zijn er ook wat nadelen aan dit seizoen verbonden. Overlast van insecten, zomereczeem en verlies van belangrijke zouten door overmatig zweten zijn problemen die veel voorkomen.

Insecten overlast

In de zomermaanden kunnen paarden erg veel last hebben van vliegen, dazen en andere insecten, die in grote aantallen rond hen heen hangen. Dit is niet alleen vervelend voor het paard, maar het kan ook schadelijk zijn. Om dat te voorkomen zijn er verschillende middelen op de markt.

Vliegendekens

Om de paarden tegen al die vliegen te beschermen, zijn er verschillende mogelijkheden. Paarden die vaak op de wei staan en daar last hebben van teveel vliegen, kunnen geholpen worden met een vliegendeken. Een vliegendeken is een zeer fijnmazig deken dat geen warmte geeft, maar dat er wel voor zorgt dat de vliegen niet rechtstreeks op de huid kunnen gaan zitten. Wanneer een paard een vlieg op zijn huid voelt zal hij die proberen weg te slaan met zijn staart of door het samentrekken van zenuwen. Het is echter niet fijn voor het paard als hij de hele dag in de weer is met het verjagen van insecten, en dan kan een vliegendeken rust brengen.

Vliegenmasker

Vliegen worden aangetrokken door hetvliegen bij ogen traanvocht omdat hier bepaalde eiwitten inzitten. Omdat de vlieg eerst op andere oppervlakken heeft gezeten (bijvoorbeeld de mesthoop) kan het paard hierdoor gemakkelijk een oogontsteking oplopen. Een vliegenmasker kan dit voorkomen. Zorg ervoor dat het vliegenmasker goed aansluit zodat vliegen niet toch nog bij de ogen kunnen komen en vervolgens in het masker blijven zitten.

Vliegensprays

Tijdens het rijden is het gebruik van een vliegendeken meestal niet erg handig. Hier kunnen dan vliegen/dazensprays voor gebruikt worden. De meeste van deze middelen werken slechts enkele uren en bieden daarom maar korte bescherming. Ook kunnen paarden allergisch reageren op deze sprays, test altijd eerst op een klein stukje huid alvorens uw hele paard in te sprayen. Er bestaan zelfs methoden om het paard in te sponsen met bepaalde middelen die door de huid worden opgenomen, waardoor het meerdere weken een insectwerend effect geeft, ongeacht regen, wassen of zweten. Dit kan vooral voordeel bieden bij zomereczeem.

Zweten

Paarden zijn warmbloedige dieren met een normale lichaamstemperatuur tussen de 37,4  en 38 graden Celsius. De comfortzone van een paard bevindt zich tussen de -5 gr. en de +15 gr. In de zomermaanden kan een paard zowel in de weide of paddock in de zon of tijdens arbeid (veel) te warm worden. Dit kan leiden tot zogenaamde ‘hittestress’ en zelfs tot het zogenaamde uitputtingssyndroom.
Door het verdampen van zweet is een paard hoofdzakelijk in staat om af te koelen. 80% van de energie van spierarbeid wordt geproduceerd in de vorm van warmte. Deze warmte moet afgevoerd worden om oververhitting te voorkomen.
Bloed transporteert deze warmte naar de huid en longen waar het afgevoerd kan worden. 70% van deze warmte wordt afgevoerd door het verdampen van warmte. De rest wordt via de longen afgevoerd tijdens het in en uitademen.
Paarden kunnen tot wel 15 liter zweet per uur produceren tijdens intensieve inspanning en zo zelfs 60 liter per dag verliezen. Dit resulteert in verminderde prestaties en vertraagd herstel.

Het zweetproces

Wanneer de geconcentreerde zweet oplossing uit het lichaam treedt en verdampt, neemt de voorraad aan elektrolyten in het lichaam af. Indien er niet voldoende reserves van elektrolyten zijn, of niet direct vervangen worden, nemen de functies af en kan een paard niet optimaal presteren.

Zweetverlies wordt bepaald door 3 factoren:

1. Intensiteit van inspanning

2. Duur van de inspanning

3. Weersomstandigheden

Mensen produceren ongeveer 1 liter zweet per m2 huidoppervlak per uur en paarden 3 liter zweet per m2 huidoppervlak per uur.

Hoe langer een paard zweet, des te groter het verlies van elektrolyten.

Paarden onder invloed van stress door inspanning zijn vaak uitgedroogd als gevolg van verlies van zweet en verminderde dorst.

Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de samenstelling van paardenzweet. Sportpaarden kunnen tot wel 60 liter zweet per dag verliezen, met name onder warme, droge omstandigheden. Daarmee kan het verlies van elektrolyten door zweten significant worden.

Paarden die gedehydreerd (uitgedroogd) zijn hebben mogelijk suppletie van elektrolyten nodig, vraag uw dierenarts om meer informatie.

Zomereczeem

Het is een vervelende kwaal: zomereczeem, ook wel Staart- en Manen Eczeem (SeMe) genoemd. Paarden met zomereczeem kunnen veel jeuk hebben en vragen daarom extra verzorging. Eczeempaarden hebben daardoor een slechte naam gekregen. Maar eczeem is niet het einde van de wereld. Met de juiste verzorging leiden veel paarden met aanleg voor zomereczeem een prima leven, en de extra kosten en tijd vallen vaak best mee.

Wat precies de oorzaak is, daarover wordt nog gediscussieerd; waarschijnlijk is het een combinatie van factoren die leiden tot het probleem zomereczeem bij paarden. En deze kunnen ook nog eens per paard verschillen. De hoofdoorzaak van zomereczeem wordt vooral gezien in een allergische reactie van paarden op het speeksel van bepaalde kleine mugjes: Culicoïdes, of 'knutjes'. Met name de Culicoïde Roberti wordt gezien als de variant die de overlast bezorgt.                                                                                           

Dit mugje is vanaf het vroege voorjaar tot ongeveer oktober-november actief, afhankelijk van de weersomstandigheden. Je ziet de mugjes vooral met vochtig, wat drukkend, windstil weer, vooral tijdens de uren rond zonsopgang en zonsondergang en vooral in bosrijke, wat vochtige gebieden. Eczeemgevoelige paarden die gestoken worden krijgen jeuk, eerst vooral in de manen, staart en op de buiknaad. Paarden met ernstig eczeem kunnen ook op andere plaatsen van het lichaam jeuk krijgen, met name op het hoofd, de oren, en op andere gevoelige delen van de huid. Ook andere factoren spelen waarschijnlijk een rol bij zomereczeem, zoals voeding (eiwitten en suikers) en stress.

Er wordt momenteel op verschillende plaatsen onderzoek gedaan, waarbij niet alleen gekeken wordt naar de oorzaak en eventuele behandelmethoden, maar bijvoorbeeld ook naar de erfelijkheid van zomereczeem.

Heeft uw paard last van zomereczeem, praat er eens over met uw dierenarts. De oplossing is nog niet gevonden, maar is zijn veel verschillende methoden die verlichting kunnen geven.